Natuurlijk is dezelfde informatie al langer elders te vinden, maar met deze publicatie is het wel erg netjes op een centrale plek verzameld. Geschreven door experts op het gebied van web standaarden, zoals Roger Johansson en Christian Heilmann.

Een specifiek onderdeel van de trend is het gebruik van Ajax. Die term is in het leven geroepen door Jesse James Garrett, al weer een paar jaar geleden in dit artikel. In feite was Ajax geen compleet nieuwe technologie, maar de toenemende bekendheid ermee en vooral ook de ontwikkeling van betere browsers hebben er voor gezorgd dat het gebruik van Ajax enorm toegenomen is.

Net als met veel andere nieuwe dingen, wil iedereen het hebben. Maakt niet uit of het echt nodig is. Alle bijkomende problemen worden niet gezien of genegeerd. Eén zo’n probleem is toegankelijkheid. Want het gebruik van Ajax kan misschien wel voor meer gebruiksgemak van websites en web applicaties zorgen, dat de toegankelijkheid van sites er vaak onder lijdt is zeker.

In feite komt het er vaak op neer dat je pech hebt als je geen goed zichtsvermogen hebt, geen muis gebruikt, geen goede motoriek hebt of geen javascript ondersteuning hebt. James Edwards maakt zich daar – terecht – boos over en dat zet hij mooi neer in het artikel Stop using Ajax op de site van Opera Developer community. Zijn belangrijkste punten:

In summary, these are my points:

1. I’m not saying Ajax is bad, I’m saying it’s immature
2. I’m not saying never use Ajax, I’m saying don’t use it for the sake of it, and try to avoid it for now, instead sticking to accessible alternatives

When Ajax comes of age I’ll be cheering as loudly as anyone. And I’ll be working towards that goal and looking for solutions myself. But until that day comes, I intend to stick to proven, standards-based and accessible tools – not sketchy, proprietary and inaccessible toys.

Kortom, Ajax is nog volop in ontwikkeling en laten we de technologie vooral niet gebruiken omdat het zo hip en nieuw is. Verlies de toegankelijkheid van je sites niet uit het oog. Laten we niet vergeten dat het oorspronkelijke idee van het web juist was universele toegankelijkheid te bieden, onafhankelijk van welke browser of welk apparaat dan ook.

Er zijn gelukkig mensen die het belangrijk vinden dat een website of webapplicatie zo toegankelijk mogelijk gebouwd wordt. Helaas staan daar tegenover diegenen die er weinig van begrepen hebben of zelfs totaal geen belang aan toegankelijkheid hechten. Om één van de reacties op het artikel te citeren:

It is not financially responsible to engineer your entire system just to accommodate a few cripples.
..
Do.Not.Care
..
To put it more clear, accessibility isn’t a problem, being blind, deaf, or armless is.

Naast het feit dat diegene die dit zegt kennelijk niet begrijpt waar het om gaat bij toegankelijkheid, is het feit dat het hem niets kan schelen dat bepaalde groepen uitgesloten worden toch ook wel triest te noemen.

Lees meer over dit nieuws op het msdn blog of op 456bereastreet.

Ik denk dat dit goed nieuws is. Een website gebouwd volgens webstandaarden moet in alle moderne browsers goed werken. Ook in de toekomst. Een nieuwe versie van een browser uitbrengen (IE8) die een website laat zien als een oudere versie (IE7) is onlogisch en zou de ontwikkeling van het web tegen kunnen gaan. En alhoewel ik de redenatie achter Microsoft’s (oorspronkelijke) plannen voor de meta switch wel begrijp, ben ik blij met deze nieuwe plannen om het functioneren van de meta switch om te draaien van opt-in naar opt-out.

Zelf ben ik het eens met Roger, dat het in feite niet uitmaakt of je HTML of XHTML gebruikt. Veel belangrijker is dat je nette code schrijft, semantische opmaak gebruikt en inhoud en design goed van elkaar scheidt. Gewone best practices dus. Gebruik maken van webstandaarden.

Ondertussen wordt er hard gewerkt aan de volgende versie van HTML: HTML 5, ontwikkeld door de WHATWG. Als opvolger of vervanger van HTML 4 en XHTML. De uitgesproken kans om alle fouten van HTML 4 te herstellen. Het is dan ook niet verbazenwekkend dat er heftig gediscussieerd wordt over hoe HTML 5 er uit moet gaan zien. Zie de artikelen van Robert en Roger.

Ik hoop van harte dat het wat wordt met HTML 5. Dat de fouten van HTML 4 hersteld worden. Dat de taal web ontwikkelaars zal dwingen betekenisvolle opmaak te gebruiken. Dat meer websites toegankelijk gebouwd worden. Maar net als Roger heb ik nog mijn twijfels. Er zijn zoveel partijen die invloed willen hebben. Partijen met verschillende belangen.

En dan hebben we ook nog eens te maken met alle bestaande websites. Wat moeten we doen met die balast, die puinhopen van alles wat op HTML moet lijken? We kunnen niet zomaar alle bestaande sites ontoegankelijk maken. Maar we moeten ook vooruit gaan. We moeten het web een beter, toegankelijker, gebruiksvriendelijker en beter werkend geheel maken.

Waar het op neer komt is dat Microsoft besloten heeft In Outlook 2007 voor het weergeven van HTML in email de rendering engine van Word te gebruiken. In de vorige versies was dat nog de engine van Internet Explorer. Nou is die laatste al niet zo goed, maar die van Word is helemaal uit de prehistorie.

Het wordt voor webdevelopers onmogelijk een normale HTML email te maken zonder hele rare en slechte hacks te gebruiken. Tot zover de herhaling van mijn eerdere post. Nu de vraag: waarom?

Waarom doet Microsoft ons dit aan?

Roger Johansson vraagt zich – terecht – af waarom Microsoft dit ons aan doet.

Why does Microsoft seemingly hate everybody who works in the Web industry so much? Why does Microsoft keep coming up with new ways of making our jobs harder? Is it because the Web makes it possible to run applications on any operating system? Because many Web designers and developers use Macs? Whatever the reason, it sure isn’t going to make them any new friends among Web professionals.

Een lastige vraag. Over het antwoord op deze vraag kunnen we slechts speculeren.

Bill Gates heeft geen flauw benul van webstandaarden

In een kort interview met Bill Gates vroeg Molly Holzschlag naar de toeweiding van Microsoft voor het implementeren van webstandaarden in haar producten.

Gezien de antwoorden komt niet bepaald naar voren dat hij weet wat webstandaarden zijn of waarom ze belangrijk zijn.

Op de vraag wat hij vindt van mensen die wat skeptisch zijn over de intenties van Microsoft op het gebied van web standaarden, zegt hij:

How can they be skeptical? I guess if your job is to be skeptical, you’d hate to be out of a job!

De reactie van Roger is veelzeggend en mooi gebracht:

No, Bill, that is not why people are skeptical. They are skeptical because they find it hard to believe that the richest company in the world can’t afford to make a Web browser whose Web standards support matches that of browsers created by non-profit organisations, open source projects, and one man bands.

De dreiging van internet

Maar misschien is er niet alleen onwetendheid of arrogantie in het spel en is er een andere reden waarom Micorosft geen haast maakt met het implementeren van webstandaarden. Microsoft is bang voor de web industrie omdat het web platform gebruik maakt van open standaarden in plaats van de gesoten Windows systemen. Zie ook dit artikel van Joel Spolsky waarin hij uitgebreid in gaat op de verloren zaak van Microsoft’s monopolie.

Microsoft is een bedrijf met maar één doel: zo veel mogelijk geld verdienen. Niks mis mee. Enige probleem is dat ze het grote geld verdienen met Windows en Office. Het platform wat op nagenoeg iedere PC in de wereld is geïnstalleerd. Ondanks de groei van alternatieven als Linux en OS X van Apple is het marktaandeel van Microsoft nog steeds enorm. De dreiging van Linux en OS X is nog niet zo groot.

Maar er is een platform wat wel bedreigend is: het internet. Met steeds meer mensen aangesloten via steeds snellere breedband verbindingen en een razendsnelle vooruitgang op het gebied van online webapplicaties ziet Microsoft de donkere wolken al hangen.

Microsoft is bang dat als web applicaties geavanceerder worden en internet het belangrijkste platform wordt ze de greep op de markt verliezen. Misschien is dat de reden wel dat nu toch nog een nieuwe versie van Internet Explorer verschenen is, na ruim vijf jaar stilstand. Daarmee willen ze voorkomen dat nog meer mensen overstappen naar alternatieven en ontdekken dat er meer is dan alleen Microsoft.

Open software en open formaten

Nu kan je zeggen dat het zo’n vaart niet zal lopen. Natuurlijk zullen de meeste mensen voorlopig nog braaf hun PC’s compleet met Windows en Office aanschaffen. Maar zelf merk ik al dat ik steeds minder afhankelijk wordt van dit soort traditionele software. Nagenoeg al mijn werk doe ik vanuit mijn browser, op dit moment de open source browser Firefox. Email staat voor het grootste deel online, op een paar adressen na die ik binnenhaal via Thunderbird – ook open source. Websites die ik maak staan nagenoeg allemaal op servers die draaien op Linux en Apache.

Nu ben ik afgelopen jaar overgestapt op de Mac en natuurlijk is dat net zo goed gesloten software. Maar als het moet kan ik vandaag nog Linux installeren op m’n oude PC en ben ik vanavond met al mijn data overgestapt en op het nieuwe platform aan het werk. En zo zou het ook moeten zijn. Het zijn mijn data waar ik mee werk. Die data moet vrij zijn. Ik wil niet afhankelijk zijn van (de grillen van) een enkele producent. Ik wil niet met mijn data gebonden zijn aan een enkel gesloten formaat van een bepaald software pakket.

Als meer mensen zich dat gaan realiseren is er voor Microsoft een reden om bang te zijn. In elk geval bang voor het feit dat ze de huidige richting niet aan kunnen blijven houden. Dat een andere strategie nodig is. Maar aangezien de greep op de markt nog steeds erg groot is en het ook financieel wel goed zit bij Microsoft zal het nog even afwachten zijn wat ze gaan doen. Aanpassen of keihard terugslaan?

Mijn advies: laat Outlook links liggen en stap over op Thunderbird. Een makkelijk te gebruiken email programma, veilig, stabiel en – voor ons hollanders belangrijk – gratis. O ja, spam heb ik nog nooit in m’n inbox gehad. Hoe Thunderbird het doet weet ik niet, maar alle ongewenste aanbiedingen van medicijnen die ik voorlopig niet nodig hoop te hebben worden automatisch gefilterd en zo in de prullebak gegooid.

Om voor de Acid 2 test te slagen moet een browser voldoen aan de standaarden van het W3C en een reeks voor web designers relevante functies ondersteunen. Andere browsers zoals Safari, Konquerer en Opera hebben de test al gehaald. Internet Explorer (natuurlijk) niet. Hieronder het resultaat van die test:

De verbeteringen van Firefox 1 naar 2 waren al enorm. Deze verbeteringen van de – toch al goede – onderliggende machine, in combinatie met weer nieuwe mogelijkheden maken dat ik niet kan wachten tot hij uitkomt.

• Peekaboo Bug
• Internet Explorer and Expanding Box Problem
• Quirky Percentages
• Line-height bug
• Border Chaos
• Disappearing List-Background bug
• Guillotine Bug
• Unscrollable Content bug
• Duplicate Characters Bug
• IE and Italics
• Doubled Float-Margin bug
• Duplicate Indent bug
• Three pixel text jog
• Creeping Text bug
• Missing First letter bug
• Phantom box bug

Dit is goed nieuws. Nagenoeg alle bugs op deze lijst ben ik wel eens tegengekomen. Sommigen vaak, andere af en toe. Al ken je de meeste op den duur wel, het blijft erg tijdrovend werk iedere keer weer oplossingen te vinden. Het liefst nette oplossingen die niet in de toekomst weer tot nieuwe problemen leiden.

Natuurlijk zal het nog lang duren voordat het aandeel van de huidige versie 6 gebruikers zover gedaald is dat we die niet meer hoeven te ondersteunen. Gelukkig gaat Microsoft de versie 7 als belangrijke update meesturen met de Windows updates, dus een groot deel van de huidige windows gebruikers zal vrij snel overstappen.

Maar eigenlijk hoeft niemand tot die tijd te wachten om een goede browser te kunnen gebruiken…

Maar recentelijk wordt er ook door Microsoft gepraat over die webstandaarden. Internet Explorer (IE) versie 7 staat voor de deur, en die zou veel minder fouten moeten bevatten en meer ondersteuning bieden voor de standaarden.

Thinkvitamin heeft een interview met Molly Holzschlag, een binnen de webdesign wereld erg bekend figuur. Iemand die zich sterk inzet voor webstandaarden, bijvoorbeeld via het Web Standards Project WASP. In dat interview vragen ze haar een aantal dingen over webstandaarden en de rol van Microsoft. Een aantal interessante aspecten wil ik er uit pikken.

De eerste vraag bijvoorbeeld is (eigen vrije vertaling):

“Als toch het grootste deel van de wereld IE gebruikt, zouden de standaarden dan niet rond Microsoft gebaseerd moeten worden, in plaats van het omgekeerde?”

Haar antwoord is helder:

“Standaardisatie rond een enkele versie van software, in bezit van een enkele partij, gaat recht in tegen de hele visie van het Web.”

en

“Praktisch gezien zorgt het afhankelijk zijn van een enkele bron voor software ervoor dat de gebruikers en ontwikkelaars in de macht zijn van Microsoft. We zouden voor altijd afhankelijk zijn van hun systemen en software. Dit verwijdert ons van open source oplossingen en daarmee betaalbare en flexibele mogelijkheden.”

Een andere interessante vraag is of Microsoft met de ontwikkeling van IE7 laat blijken in de richting van webstandaarden te gaan? Molly antwoord dat het in elk geval op dit moment wel degelijk in de bedrijfsstrategie van Microsoft past om aandacht te geven of te praten over webstandaarden.

Verder geeft ze aan dat er een onderscheid gemaakt moet worden met de ontwikkelaars van Microsoft, die vaak wel degelijk grote voorstanders zijn van webstandaarden maar met handen en voeten gebonden zijn. Ze willen wel maar kunnen of mogen niet.

Afgezien van de vraag of Microsoft wel of niet meegaat in de webstandaarden is een ander belangrijk punt: is het niet al veel te laat? De huidige versie van IE is al meer dan 5 jaar oud en de ontwikkelingen van de andere browsers zoals Firefox en Safari heeft niet stilgestaan in die tijd. Het zal voor het team van ontwikkelaars nog heel wat werk zijn om die achterstand in te halen.

Verder is het ook de vraag wat de achterliggende, langere-termijn strategie van Microsoft is en welke rol webstandaarden daarbij spelen. Het fundament van Microsoft is het ontwikkelen en verkopen van commerciele software. Hoe meer mensen hun producten gebruiken hoe beter. In hoeverre wil microsoft eigenlijk samenwerken met partijen als Mozilla (de maker van Firefox)? Is de recente aandacht die gegeven wordt aan webstandaarden een afleidende beweging, een poging de migratie van mensen naar alternatieve browsers en open-source software te stoppen?

Het model van Microsoft is er op gericht zo veel mogelijk mensen afhankelijk te maken van hun produkten. Het liefst alles geintegreerd in een systeem, het besturingssysteem van XP of straks Vista. Gaat dat wel samen met de webstandaarden?

Een antwoord op die vraag vinden we in een reactie van Chris Wilson, lid van het IE team van MS.

.. we hebben elke intentie om webstandaarden te ondersteunen, en hebben dat aangetoond. Ik denk dat IE 7 een belangrijke stap in de goede richting is, en laat zien dat we er in investeren.

Zijn verhaal gaat nog een tijdje – gepassioneerd – door. Het is duidelijk dat hij de anti-microsoft mentaliteit van vele reacties op het originele artikel niet prettig vond. Ook duidelijk is dat in elk geval hij IE dichter bij de standaarden wilt krijgen.

Ik ben erg benieuwd wat de toekomst gaat brengen. Ook ik raak gefrustreerd van de vele tijd die ik kwijt ben met het verhelpen van problemen veroorzaakt door IE bugs. Als het maar even kan, raad ik mensen over te stappen op een betere en veiligere browser als Firefox. Maar niettemin hoop ik dat Microsoft wel degelijk de goede kant op zal gaan. En daarmee het hele web beter maakt.

Kun je je het nog herinneren, zoveel jaar geleden? In de begintijd van het internet was het sleutelwoord nog “surfen”. Een beetje rondhangen op het net, van website naar website. Vrij willekeurig misschien. Helemaal in het begin was het zelfs mogelijk het hele internet in een middagje surfen te bekijken. Dat zou voor mij in elk geval een hoop tijd besparen.

Maar die tijd is wel voorbij. Ik denk dat het voor de meeste mensen steeds doelgerichter gaat. Je bent op zoek naar iets. Je wilt iets kopen, een vlucht boeken, kijken welke films draaien, de laatste fileinformatie opzoeken. Hoe sneller hoe beter. Alles wat je in de weg staat en vertraagd is vervelend.

Hoe snel reik jij naar de back-button?

Waarschijnlijk zeg ik niks raars als ik beweer dat de gebruiksvriendelijkheid van een website voor de meeste mensen een belangrijk punt is. Zo niet het meest belangrijk.

Onderzoek naar verwachtingspatronen

Er werd in het onderzoek aan studenten gevraagd waar zij bepaalde elementen van een website verwachtten. Het ging om de onderdelen “over ons’, ‘zoekfunctie’, interne links’ en ‘home link’. Voor een uitleg van de methodiek verwijs ik naar de site van SURL.

De resultaten waren duidelijk:

• De home link werd door 44% van de mensen in de linker bovenhoek geplaatst.
• Interne links werden door 60% van de mensen aan de linkerkant verwacht.
• De zoekfunctie werd meestal in de rechter bovenhoek geplaatst.
• Advertenties werden in het midden aan de bovenkant gezet en aan de rechterkant.
• Tot slot werd de ‘over ons’ link onderaan verwacht, in het midden of links.

Ieder die dit leest en denkt “geen bijzonder interessante resultaten” bevestigt denk ik deze conventies. Duidelijk is dat er grote overeenstemming is tussen de mensen over wat waar te vinden is of zou moeten zijn.

Consequenties

Het is natuurlijk de kip en het ei verhaal: mensen verwachten dat elementen op bepaalde plaatsen van een website staan omdat dat nu eenmaal vaak zo is. Omgekeerd houden website bouwers er rekening mee dat gebruikers die verwachtingen hebben.

Mijn conclusie is in elk geval dat het bij het bouwen van een gebruiksvriendelijke website dit soort onderzoeksgegevens een goed uitgangspunt vormen. Zeker als bijvoorbeeld informatieverstrekking een belangrijk doel van een website is.

Tegelijkertijd is het ook leuk de spanning op te zoeken door die conventies in bepaalde mate los te laten. Zoeken naar andere wegen, speelsheid en creativiteit. De vraag is dan alleen hoe ver te gaan.

(1) via netlash